من در کلاس پنجم

به آثاری که از جانداران بسیار قدیمی که در سنگ های رسوبی باقی مانده اند، فسیل یا سنگواره می گویند. مانند استخوان- دندان- رد پا- پوشش سخت بیرونی - پوسته ی آهکی صدف ها و بافت چوبی گیاهان

شرایط فسیل شدن

۱- بدن جاندار باید دارای بخش های سخت باشد.

۲- جاندار پس از مرگ در زیر رسوبات قرار گیرد و از عواملی مثل نور، گرما، اکسیژن و حانداران صیاد به دور باشد.

خشکی ها محل خوبی برای تشکیل فسیل نیستند. زیرا عواملی مانند آب های جاری، سیل، حیوانات درنده، پرندگان، گرما و نور باعث از بین رفتن بدن جاندار پس از مرگ می شوند. وقتی فسیل کاملی از بدن جانداری کشف می شود که جانور از عوامل فرسایش دهنده و تجزیه کننده به دور باشد.

۱-چرا لایه های رسوبی با ارزشند؟

۲- چرا رنگ لایه های رسوبی با یکدیگر متفاوت است؟

۳- زمین شناسان به کمک سنگ های رسوبی چه اطلاعاتی درباره گدشته زمین کسب می کنند؟

۴- ضخامت لایه های رسوبی به چه عواملی بستگی دارد؟

۵-چرا سنگ های رسوبی لایه لایه اند؟

                                  بخش پذیری

اعداد زوج بر ۲ بخش پذیرند و باقی مانده ی تقسیم عددهای فرد بر ۲ برابر ۱ است.

مثال: اعداد ۶۰۵۲ و ۱۳۰ بر ۲ بخش پذیرند و باقی مانده ی تقسیم اعداد ۱۶۱ و ۳۲۵ بر ۲ برابر ۱ است.

عددی بر ۳ بخش پذیر است که مجموع ارقام آن بر ۳ بخش پذیر باشد. باقی مانده ی تقسیم هر عدد بر ۳ برابر باقی مانده ی تقسیم مجموع ارقام آن عدد است بر ۳ .

مثال: باقی مانده ی تقسیم عدد ۳۱۲ بر ۳ مثل باقی مانده ی تقسیم عدد ۲+۱+۳ بر ۳ یعنی صفر است .پس عدد ۳۱۲ بر ۳ بخش پذیر است.

هر عددی که هم بر ۲ و هم بر ۳ بخش پذیر باشد آن عدد بر ۶ نیز بخش پذیر است.

به عبارت دیگر اعداد زوجی که بر ۳ بخش پذیر باشند بر ۶ نیز بخش پذیرند.

مثال: ۷۶۲ - ۹۶ - ۱۰۲

هر عددی که رقم یکان آن ۰ یا ۵ باشد آن عدد بر ۵ بخش پذیر است.

مثال: ۴۲۵۰ - ۱۵۵ - ۷۵۰

اعدادی که هم بر ۲ و هم بر ۵ بخش پذیر باشند بر ۱۰ بخش پذیرند پس کلیه ی اعدادی که رقم یکان آن ها صفر باشد بر ۱۰ بخش پذیرند.

مثال: ۱۱۰- ۵۴۰- ۹۶۰- ۲۰- ۵۰- ۸۰

عددی بر ۹ بخش پذیر است که مجموع ارقام آن بر ۹ بخش پذیر باشد. باقی مانده ی تقسیم هر عدد بر ۹ برابر باقی مانده ی تقسیم مجموع ارقام آن عدد بر ۹ می باشد.

مثال: ۱۸۹- ۸۰۰۱- ۶۲۱

هر عددی که بر ۹ بخش پذیر باشد بر ۳ نیز بخش پذیر است.

۱- مولکول از چه ساخته می شود؟

الف)از ماده      ب)از مخلوط       ج) از اتم          د) از ترکیب دو ماده

۲- می دانیم مولکول های اچسام در حال حرکتند .در این صورت چرا مواد از هم جدا نمی شوند؟

الف) چون مولکول ها از طرف دیگر همدیگر را می ربایند.

ب) ربایش بین مولکولی باعث عدم متلاشی شدن اجسام می شود.

ج) مولکول های اجسام به مقدار متفاوت همدیگر را می کشند.

۳- در بین مولکول های گازها کشش بسیار ............است. به همین جهت در همه جا براکنده هستند.

الف) زیاد       ب) متوسط         ج) کم                 د) هیچ کدام

۴- اگر اتم های تشکیل دهنده ی یک ماده یکسان نباشد آن ماده یک .....................است.

الف) مخلوط              ب) اتم              ج) عنصر              د) ترکیب

۵- هر گاه دو یا چند ماده را روی هم بریزیم به طوری که آن ها خاصیت خود را از دست ندهند و به آسانی بشود آن ها را از هم جدا کرد به آن  مواد در هم آمیخته .........................می گویند.

الف) عنصر            ب) ترکیب                 ج) مولکول              د) مخلوط

۶- هوای اطراف ما یک ....................است و مهم ترین عنصر آن برای ما ..........................می باشد.

الف)مخلوط- اکسیژن            ب)ترکیب - اکسیژن                ج) عنصر - هیدروژن

۷- کدام گزینه ی زیر عنصر هستند؟

الف)آب- نمک- نشاسته- نفت- اکسیژن               ب) آهن- طلا - مس- آلومینیوم- نقره

ج) کربن- گوگرد- مس- نفت- چوب                        د) آهن - مس- الکل- نمک- قند

۸- ماده به چند صورت تغییر پیدا میکند؟

الف) ۲ صورت فیزیکی و شیمیایی              ب) ۳ صورت جامد - مایع و گاز

ج) الف و ب صحیح است                              د) هیچ کدام

۹- در ساختن سیمان، چه نوع تغییری در ماده صورت می گیرد؟

الف) فیزیکی غیر مفید              ب) شیمیایی غیر مفید

ج) فیزیکی مفید                       د) فیزیکی غیر مفید

۱۰- در کدام گزینه هم تغییر فیزیکی و هم تغییر شیمیایی رخ می دهد؟

الف) سوختن غذا         ب) سوختن شمع             ج) پختن غذا             د) تبخیر آب

۱۱- کدام گزینه تغییر شیمیایی مفید است؟

الف)ذوب شدن آهن            ب) زنگ زدن آهن            ج) پختن غذا             د) تبخیر آب

۱۲- کدام یک از مواد زیر شکل معین ندارد؟

الف) آهن            ب) مس              ج) آب                        د )نشاسته

۱۳- تعداد انواع مولکول ها بیشتر است یا اتم ها؟

الف) مولکول ها                ب) اتم ها                     ج) معلوم نیست          د) مساوی هستند

۱۴- کدام یک از مواد زیر ترکیب نیست؟

الف) آب             ب) نفت               ج) اکسیژن                  د) اکسید آهن

۱۵- از ۸ اتم اکسیژن و ۱۵ اتم هیدروژن چند مولکول آب می تواند تشکیل شود؟

الف) ۵          ب) ۷              ج) ۶              د) ۸

۱۶- کدام ماده زیر به هر سه حالت ماده در طبیعت می تواند باشد؟

الف) آب                 ب) اکسیژن             ج) نفت               د) بخار آب

۱۷- بیشتر مواد در طبیعت به صورت ...................یافت می شود.

الف) ترکیب       ب) عنصر              ج) گاز               د) مایع

۱۸- ۱۲ اتم اکسیژن چند مولکول اکسیژن می سازد؟

الف) ۵             ب) ۶               ج) ۸                د) ۹

۱۹- اگر اتم های اکسیژن و هیدروژن با نسبت های معین با هم ترکیب شوند،مولکول ..............به وجود می آید.          

الف) اکسیژن               ب) آب                ج) هیدروژن                  د) دی اکسید کربن

۲۰- یک مولکول آب از چند نوع اتم درست شده است؟

الف) ۴ نوع              ب) ۲ توع                ج) یک نوع                  د) ۳ نوع

      گوش

اندام های حسی (گوش)

گوش عضو حس شنوایی است.ساختمان گوش طوری است که امواج صدا را به گیرنده های مخصوص میرساند. صدا نتیجه ارتعاشات است.گوش شامل سه قسمت استکه عبارتند از :

 گوش خارجی:گوش خارجی  شامل لاله گوش و مجرای شنوایی است.جهت صدا توسط لاله گوش تشخیص داده میشود.مجرای شنوایی امواج صدا را به سمت گوش میانی هدایت میکند.در انتهای پرده گوش ،پرده صماخ قرار دارد.پرده صماخ در هنگام برخورد با امواج صدا به لرزه در میاید. در مجرای گوش ماده ای چسبنده ،قهوه ای رنگ و تلخ مزه ترشح میشود که از ورود حشرات و گرد و غبار به درون مجرای گوش جلوگیری میکند. شکل لاله گوش در تشخیص جهت صدا به ما کمک میکند. لاله گوش در جا نورانی  مثل اسب ،سگ و خرگوش متحرک است.

گوش میانی:گوش میانی شامل یک حفره استخوانی است که در آن سه قطعه استخوان کوچک  به نامهای چکشی- سندانی و رکابی  قرار دارد.این استخوانها رابط بین پرده صماخ هستند.این استخوانها نه تنها ارتعا شات صوتی را به گوش درونی انتقال میدهند بلکه شدت آنها را نیز تنظیم میکنند. از گوش میانی لوله ای به سوی حلق کشیده شده است که آن را شیپور استاش  می نامند. از راه این لوله هوا به داخل گوش میانی (پشت پرده صماخ ) راه می یابد.

کار شیپور استاش:متعادل ساختن هوای داخل پرده حساس گوش است. گوش میانی مانند دستگاه ساده ی تقویت کننده صوت عمل میکند.

گوش داخلی: گوش داخلی شامل بخش حلزونی شکل و سه مجرای نیم دایره و اعصاب شنوایی است.این بخش پیچیده ترین بخش گوش است.مایعی درون همه بخشهای گوش داخلی را پر میکند. گوش داخلی در محلی که استخوان گیجگاهی قرار دارد، جای گرفته است. بخش حلزونی و سه مجرای نیم گرد در حفظ تعادل موثرند. گیرنده های شنوایی در بخش حلزونی قرار دارند.

چگونه میشنویم :هر چیزی که صدا ایجاد میکند باعث لرزش هوا میشود.ذرات در حالت لرزش هوا به پرده گوش برخورد میکنند. لرزش هوا پرده نازک و پهن گوش را میلرزاند . لرزش پرده گوش به قسمت حلزون مانندی که در داخل سر قرار گرفته است میرسد. در این قسمت ابتدا رشته های عصبی ویژه ای وجود دارند که به مخ میروند و پیام شنوایی را به آن میرسانند و فرمان شنیدن را دریافت میکنند. 

انواع سنگها

  سنگها به سه دسته  رسوبی –آذرین و دگرگون شده طبقه بندی  میشوند .

سنگهای رسوبی: رودها مقدار زیادی از مواد کوهها و دره ها وجاهای مختلف راشسته و با خود به دریا و دریاچه ها میبرد.مواد به دلیل سنگینی به ته دریا میروند و به ترتیب درشتی و ریزی روی هم  قرار میگیرند.و پس از سخت شدن سنگهایی را به وجود میآورند که این سنگها لایه لایه اند.جنس و رنگ هر لایه متفاوت است.

سنگهای رسوبی کتاب تاریخ زمین

 سنگهای رسوبی مانند کتاب تاریخ زمین هستند زیرا گذ شته زمین را برای ما معلوم میکنند. زمین شناسان با مطالعه سنگهای رسوبی اطلاعاتی درباره آب و هوا- گیاهان - جانوران – مکان دریاها و خشکی ها بدست میاورند.

 مراحل تشکیل سنگهای رسوبی:

1-      رسوبها توسط آب حمل میشوند. 2- رسوبها در اثر حرکت آرام آب ته نشین میشوند. 3- رسوبها در اثر سنگینی لایه های بالاتر فشرده میشوند و سنگهای رسوبی را تشکیل میدهند.

 تغییر خشکی ها و دریاها

   نخستین بار دانشمند آلمانی به نام آلفرد وگنر بیان کرد :در گذشته یک قاره عظیم به نام پانگه آ و یک اقیانوس بزرگ به نام پانتالاسا وجود داشته است. در چند صد میلیون سال قبل قاره بزرگ شروع به تجزیه شدن کرد و قاره های کنونی کم کم از یکدیگر جدا شدند و در موقعیت های امروزی قرار گرفتند. قاره ی پانگه آ در حدود 200 میلیون سال قبل وجود داشته و چند میلیون سال بعد از وسط به دو خشکی شمالی و  جنوبی (دو قاره بزرگ لورازیا و گندوانا ) تبدیل شد که قاره آسیا متعلق به لورازیا میباشد. در فاصله دو قاره فوق دریایی به نام تتیس بوده است که امروزه دریاهای مدیترانه - مازندران و سیاه  بازمانده  آن هستند. سپس خشکی ها به صورت افقی شکاف برداشته و قاره های کنونی را پدید آوردند. فاصله قاره ها با گذشت زمان افزایش یافت.

    نور برای زمین اهمیت زیادی دارد.بدون نور گیاهان غذاسازی نمیکنند.زندگی ما و جانوران نیز به غذایی که گیاهان میسازند وابسته اند.انرژی مورد نیاز انسان در روی زمین تقریبا از خورشید تامین میشود.این انرژی با تابش نور خورشید به زمین میرسد.

    مهمترین استفاده نور

     مهمترین استفاده نور دیدن اجسام است.زیرا تا نور به چشم ما نرسد و بر سلولهای حساس بینایی تاثیر نگذارد چیزی دیده نمیشود.

         عمل دیدن زمانی صورت میگیرد که:

          ۱-نور کافی باشد.     ۲-نور به جسم برخورد کند.       ۳-بازتابش آن به چشم برسد.

       رنگ اجسام و مواد

    ما اجسام را به رنگ های گوناگون  میبینیم.جسمی که همه نورها را جذب میکند به رنگ تیره دیده میشود. و جسمی که همه نورها را بازتابش میکند در نور خورشید به رنگ سفید دیده میشود.

    نور سفید از سه رنگ اصلی قرمز-سبز-آبی-تشکیل میشود.

   وقتی نور سفید بر جسمی بتابد تمام رنگها جذب میشوندو تنها برتوهای جذب نشده را میتوان دید.وقتی دیوار را آبی رنگ میبینید یعنی دیوار فقط نور آبی را جذب نکرده و به این رنگ دیده میشود.

     سرعت نور

      نور در خلإ و هوا با سرعتی حدود ۳۰۰۰۰۰ کیلومتر بر ثانیه حرکت میکند.سرعت صوت در هوا کمتر از سرعت نور است. سرعت نور در محیط های جامد کمتر از مایع و در مایع کمتر از گاز است.

 نور و رنگ

نور يكي از انرژي هاي مهم است. جايي كه نور نباشد تاريك است و ما بدون نور نمي توانيم چيزي را ببينيم. براي اينكه جسمي ديده شود بايد به آن نور بتابد، نوري كه به جسم مي تابد، از سطح آن بازتابش پيدا مي كند. اگر نور بازتابش شده به چشم ما برسد، آن جسم را مي بينيم. خورشيد يك چشمه نور طبيعي است و بعضي از چشمه هاي نور مصنوعي هستند و انسان آنها را به وجود آورده مانند چراغ هاي روغني و نفتي قديمي.

                      

                       
   رنگ هاي نور:
نوري كه ازخورشيد به زمين مي رسد، از رنگ هاي گوناگوني تشكيل شده است. در آزمايشگاه نور را به كمك وسيله اي به نام منشور مي توان تجزيه كرد. يعني رنگ هاي مختلف را مي توان از هم جدا كرد. منشور يك قطعه شيشه اي است.

حتماً ديده ايد كه پس از باران هوا آفتابي مي شود و نور خورشيد به ذره هاي ريز آب كه هنوز در هوا وجود دارند مي تابد. ذره هاي ريز آب هم مثل منشور، نور خورشيد را تجزيه مي كنند و رنگين كمال را به وجود مي آورند. در واقع ذره هاي ريز آب باران در هوا، در روزهاي آفتابي موجب تجزيه نور و ايجاد رنگين كمال مي شود.

  ذره بين چيست؟  معمولاً ذره بين ها را از شيشه و به شكل عدس مي سازند. از اين رو به آنها عدسي نيز مي گويند. در صورت تابش نور خورشيد به ذره بين، عدسي نور خورشيد را در يك نقطه جمع مي كند و به همين دليل گرماي زيادي به وجود مي آيد. به اين نقطه كانون عدسي مي گويند. ممكن است در صورتي كه كاغذي را روي كانون عدسي قرار دهيم، گرماي خورشيد كاغذ را بسوزاند. به كمك عدسي هايي مي توانيم تصوير اجسام را روي پرده نمايش دهيم.

                     


    كاربرد عدسي ها
عدسي ها در وسايل مختلفي مثل عينك هاي طبي، ميكروسكوپ، تلسكوپ و دوربين هاي عكاسي استفاده مي شوند. سطح عدسي ممكن است مثل آينه برآمده يا فرو رفته باشد. ولي مثل آينه هاي صاف نيست.